Sayıştay'ın İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU) 2025 yılı Denetim Raporu, Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi arazisinde yaklaşık 2 milyon 500 bin metreküp çamur biriktiğini ortaya koydu. Raporda, bu durumun kent genelinde koku sorununa yol açtığı ve söz konusu alanın çevre mevzuatına uygun lisansa sahip olmadığı belirtildi.
Sayıştay raporunda yer alan bulgulara göre, Çiğli Atıksu Arıtma Bölgesi'nde 2014 yılında faaliyete başlayan Çamur Kurutma ve Çürütme Tesisi, 2020 yılının temmuz ayına kadar çalıştı. Tesisin arızalar nedeniyle kademeli olarak devre dışı bırakıldığı ve 2022 yılında tamamen kapatıldığı kaydedildi. İZSU ise verdiği yanıtta, mevcut kurutucu teknolojisinin çamurla uyumsuzluğu nedeniyle arızalar yaşandığını ve teknolojinin değiştirilmesine yönelik proje hazırlandığını bildirdi. Sayıştay ise tesisin atıl kalmasını kamu kaynaklarının etkin kullanılmadığı şeklinde değerlendirdi.
Deniz dibi tarama ihalesinde maliyet farkı tespit edildi
Raporda dikkat çeken bir diğer konu, İzmir Körfezi'nin kuzey aksı ile Peynircioğlu Deresi ağzında yapılan deniz dibi tarama işi oldu. Sözleşme bedeli 2 milyar 147 milyon 940 bin TL olan işte, yaklaşık maliyet hesabının yeterince ayrıntılı yapılmadığı ve Bakanlığın rayiç fiyatlarının dikkate alınmadığı belirtildi. Sayıştay, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın fiyat tarifesi esas alındığında 1 milyon 800 bin metreküp tarama için maliyetin 1 milyar 126 milyon 800 bin TL olması gerektiğini hesapladı; ancak İZSU'nun belirlediği yaklaşık maliyet 2 milyar 167 milyon 614 bin TL olarak kaydedildi.
Sayıştay ayrıca, deniz dibi tarama hizmetinin İZSU'nun kanunla belirlenen görev alanı içinde bulunmadığını vurguladı. Raporda, bu faaliyetlerin İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 5216 sayılı Kanun'un 24'üncü maddesinin (n) bendi kapsamında Bakanlık ile yapılacak protokol çerçevesinde yürütülmesinin daha uygun olacağı ifade edildi.
Kaçak yapılar ve ruhsatsız işletmeler raporlandı
Su havzalarındaki koruma alanlarına ilişkin denetimlerde, Tahtalı Barajı'nda 585, Ürkmez Barajı'nda 8 ve Mordoğan Göleti'nde 11 olmak üzere toplam 604 kaçak yapı tespit edildi. Hukuki süreçleri tamamlanan bu yapılardan 176'sının 2025 yılında yıkıldığı bildirildi. Ödemiş'te su kayıp-kaçak oranının yüzde 31,50, Kiraz'da ise yüzde 31,02 olduğu saptandı.
Endüstriyel atık su üreten işletmelerde de denetim eksiklikleri görüldü. Rapora göre, ruhsat düzenlenmesi gereken 2 bin 264 işletmeden 2025 yılında sadece 296'sına ruhsat verildi. Geçerlilik süresi devam eden ruhsatı bulunan işletme sayısı 1.033 iken, ruhsatı düzenlenmemiş veya yenilenmemiş işletme sayısının 1.231 olduğu belirtildi.
