T.C. Sayıştay Başkanlığı tarafından yayımlanan İzmir Çiğli Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, belediyenin mali yapısındaki devasa borç stokunu ve yönetimsel aksaklıkları ortaya koydu. Raporda, belediyenin toplam borcunun 2 milyar 566 milyon TL'ye ulaştığı ve bu miktarın belediyenin bir yıllık toplam net gelirinin yüzde 107,20'sini geçtiği belirtildi.
Belediyenin mali yapısında ciddi bir sürdürülebilirlik krizi yaşandığı tespit edildi. 2020 yılında 88,7 milyon TL olan bütçe açığı, 2025 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 11 kat artarak 968,9 milyon TL'ye yükseldi. Toplam borcun yüzde 86,55'lik kısmını yani 2,22 milyar TL'sini bir yıl içinde ödenmesi gereken kısa vadeli borçlar oluşturuyor. Finansman yetersizliği sebebiyle belediye envanterindeki 1.040 gayrimenkulün 842'si üzerine haciz konuldu.
Borç yükünün detaylarında bankalara olan 283,2 milyon TL'lik borcun 100 milyon TL'sinin faizden oluştuğu; kamu kurumlarına olan borcun yüzde 86,82'sinin ise gecikme zamlarından kaynaklandığı görüldü. Belediye şirketlerinin kamu kurumlarına olan borcu ise 3,9 milyar TL seviyesinde kaydedildi. Yatırımlara ayrılan bütçe payı da 2020 yılındaki yüzde 5,72 oranından 2025 yılında yüzde 2,14'e geriledi.
Personel giderleri yasal sınırları aştı mı?
Raporda belediye bütçesini kilitleyen temel unsurlardan birinin personel giderleri olduğu vurgulandı. Yasal olarak personel giderlerinin bütçe gelirlerine oranının en fazla yüzde 40 olması gerekirken, şirket personeli dahil bu oranın yüzde 52,47 olarak gerçekleştiği saptandı. Toplam personel gideri 1,30 milyar TL olarak açıklandı. Ayrıca memurlara ödenen Sosyal Denge Tazminatı (SDT) tavan sınırının yüzde 163,51 üzerinde ödendi ve bu durum belediye bütçesine 2020-2025 yılları arasında 181,5 milyon TL ek yük getirdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan izin alınmadan personel şirketine yeni işçi alımları yapıldığı da raporda yer aldı.
İmar ve kentsel denetimde hangi usulsüzlükler var?
Denetim sonuçlarına göre 2018-2025 yılları arasında tespit edilen 484 kaçak veya ruhsata aykırı yapıdan, encümen tarafından yıkım kararı alınan 13 taşınmazdan sadece 1'ine yaptırım uygulandı. Kaklıç ve Sasalı ova bölgesindeki mutlak tarım arazilerinin düğün salonu, hafriyat alanı, oto kaporta atölyesi, CNC ve seramik fabrikaları gibi tarım dışı amaçlarla kullanıldığı ancak belediyenin denetim yapmadığı belirlendi. İlçede faal olan 9.126 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı tespit edilirken, belediyeye ait 49 taşınmazın da yapı ruhsatı veya iskan belgesinin olmadığı görüldü.
Raporda ayrıca 1998 yılında kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle verilen arsaların 26 yıldır yüzde sıfır seviyesinde kaldığı ve belediyenin payına düşen 146 mesken ile 8 dükkanın teslim alınmadığı belirtildi. Kooperatif projesinde sürekli süre uzatımı verildiği ve cezai şartların uygulanmadığı kaydedildi. Diğer bulgular arasında; ihalelerin kısımlara bölünerek doğrudan teminle yapılması, Bakanlık onayı olmadan 35,5 milyon TL fazladan borçlanma yapılması, emlak vergisinde usulsüzlükler ve memur maaşlarından gıda bankası ile burs adı altında kesinti yapılması gibi konular yer aldı.
